Beschrijving

Bas van der Plas (*Amsterdam 1947) staat al bijna zijn hele leven bekend als politiek activist in tal van politieke bewegingen. Als je hem vraagt wat zijn beroep was, antwoordt hij prompt: “Activist”. Dat is het begin van het interview dat ik had met John Jansen van Galen voor het blad Argus van 24 april 2025. Een activist is geen theoreticus, die vanuit zijn luie stoel of ivoren toren de wereld beschouwt en analyseert. Een activist is iemand die middenin de dagelijkse strijd staat. En dat heb ik gedaan. Soms meer dan me lief was, maar steeds in de volle overtuiging dat ik op een goede manier bezig was.
In dit boek geef ik de geschiedenis weer van een deel van mijn actieverleden. Als ik alles zou moeten beschrijven heb ik aan dit boek niet genoeg, dus er moest een keuze worden gemaakt. Ik schrijf niet over de Shellblokkade van april 1989 in Amsterdam, niet over de moddergevechten met de M.E. rond de kerncentrale Dodewaard, niet over de actiebakfiets op het Kerkpleintje in Den Bosch, niet over alle demonstraties tegen het Amerikaanse imperialisme waaraan ik deelnam, niet over het Vredesplatform I en II, niet over mijn hulp aan Georgische vluchtelingen in Nederland en mijn initiatief, de mensenrechtenorganisatie Nederlandse Helsinki Unie, en niet over de vele andere acties waaraan ik deelnam.
Helaas kunnen de meeste hoofdrolspelers het verschijnen van dit boek, met hún geschiedenis, niet meer meemaken. Het gaat om mensen die de linkse beweging een warm hart toedroegen en deel uitmaakten van de strijd voor een socialistische maatschappij. Aan Fred van der Spek, Maurice Ferares, Michel Raptis, Frans Wijnhoven, Joop de Wit en al die anderen waarmee ik heb mogen leven en strijden draag ik dit boek op, opdat zij en hun bijdragen aan de strijd niet worden vergeten!

Recensie/Quote

Brabants Dagblad, 5-1-2026

Bas was ‘de laatste marxist van de stad’, maar liep niet met een Russische vlag door de stad

De acties die Bas van der Plas (78) vanuit het PSP-pand aan de Kuipertjeswal bedacht, werden gevreesd door zijn politieke tegenstanders. De Bossche periode (1978-2000) van de ‘laatste marxist van de stad’ is ruimschoots opgenomen in een nieuw boek.

De bezetting van het CDA-kantoor. De acties tegen verhoogde woonlasten. Tegen de verlaagde jeugdlonen. Ze staan allemaal uitgebreid beschreven in zijn nieuwe boek, ‘Van zelfbeheer tot zelfbehoud, kanttekeningen van een politiek activist’. ,,In Den Bosch heb ik het hoogtepunt van mijn politieke activiteiten beleefd”, vertelt Bas van der Plas (77) telefonisch vanuit Estland.

Van 1978 tot 2000 trekt hij actievoerend door de Bossche straten. De laatste marxist van de stad, zo staat hij dan te boek. Vindt hij op zich een vleiende eretitel, maar het gebrek aan medestanders is ook de reden om Den Bosch rond de eeuwwisseling te verlaten.

„Toen stond ik met twee pagina’s in het Brabants Dagblad. Boven het verhaal stond dat ik een teleurgesteld mens was. Dat klopte ook. Den Bosch was mijn basis, hier woonden mijn vrienden en kameraden met wie ik de strijd voerde. Maar keek ik op het laatst over mijn schouders, dan zag ik niemand meer. Ik hoopte mensen mee te trekken naar het politieke links, maar het omgekeerde gebeurde. Mijn medestanders kozen voor een carrière, een baan. Voor zichzelf.”

Bossche Ierland Groep

Enigszins verbitterd pakt Van der Plas zijn koffers, maar niet naar Ierland. In het boek staat beschreven hoe hij een van de grondleggers is van BIG, de Bossche Ierland Groep. In de zoektocht naar een land met een fijner politiek klimaat lijkt Ierland lang zijn beloofde land, maar dat blijkt het uiteindelijk niet te zijn. Sterker nog: de plannen kosten hem ook zijn huwelijk, omdat hij volgens zijn ex-vrouw alleen nog oog heeft voor Ierland.

Van der Plas, die onder meer in krakersbolwerk De Paap woonde, slaat zijn tenten op in Rusland. „Ik had een reisbureau in Sint-Petersburg, daar gaf ik rondleidingen aan Nederlandse en Belgische toeristen. Maar toen kreeg je covid, daarna de oorlog in Oekraïne en kwam er al helemaal niemand meer.”

Hij woont overigens al veertien jaar in Estland, vlakbij de Russische grens. „Om pensioen te krijgen moest ik in de Europese Unie wonen, vandaar. Met de bus ging ik op en neer naar Sint-Petersburg, was prima te doen.”

Hamer en sikkel

Over Van der Plas verschijnt ooit het verhaal dat hij met een Russische vlag door de Bossche straten paradeert, maar dat wil hij graag even rechtzetten. „Het was een rode vlag met een omgekeerde hamer en sikkel, die stond voor de Internationale Revolutionaire Marxistische Tendens. Dat is dus juist een tegenbeweging.”

Het merendeel van zijn publicaties gaan over Rusland, maar hij is absoluut geen aanhanger van het huidige regime. „Ik ben blij dat ik er weg ben, nu dat land de ene na de andere oorlogsmisdaad pleegt.”

Hoe zit het met zijn gevoelens voor die andere oude woonplaats? „Vorig jaar was ik er voor het eerst sinds lange tijd. In januari ben ik er ook een dag, op doorreis naar Portugal. Heel af en toe mis ik Den Bosch wel. Vooral de mensen die ik kende, hoewel de meesten zijn veranderd van politieke mening. Maar het contact mis ik wel, het discussiëren, de gezelligheid. Dat heb ik hier in Estland allemaal niet, daar leef ik vrij geïsoleerd. De mensen zijn vooral met zichzelf bezig, die hebben het ook moeilijk.”

Encyclopedie

Hij benadrukt dat de beschreven Bossche acties maar het topje van de ijsberg betreffen, als hij al zijn wapenfeiten zou uitlichten krijgt zijn boek de omvang van een encyclopedie. „Ik heb het geschreven op verzoek van vrienden en bekenden, zij willen dat de kennis en de verhalen niet verloren gaan. Maar ik heb het met plezier gedaan.”

Van Zelfbeheer tot Zelfbehoud, kanttekeningen van een politiek activist (208 pagina’s, 20 euro) is verschenen bij uitgeverij U2pi.

Jarry Popelier

Details